چرا لپ‌تاپ داغ می‌کند و خاموش می‌شود؟ علت‌ها و راه‌حل

خبر خوب این است که بیشتر وقت‌ها علت مشخص و قابل‌رفع است. در این مقاله توضیح می‌دهیم چرا لپ‌تاپ داغ می‌کند، چه کارهایی را خودتان می‌توانید همین امروز انجام دهید و کی وقت سرویس است.

چرا لپ‌تاپ داغ که می‌شود خاموش می‌شود؟

پردازنده و کارت گرافیک لپ‌تاپ یک دمای حداکثر مجاز دارند. وقتی دما به این حد نزدیک می‌شود، سیستم اول سرعت پردازنده را پایین می‌آورد تا خنک شود (به این کار «تروتلینگ» می‌گویند و دلیل کند شدن ناگهانی لپ‌تاپ داغ همین است). اگر دما باز هم بالا برود، لپ‌تاپ برای محافظت از قطعات خودش را خاموش می‌کند.

پس خاموش شدن ناگهانی یک سیستم ایمنی است، نه خود خرابی. اما اگر مدام تکرار شود، یعنی سیستم خنک‌کنندهٔ لپ‌تاپ دیگر درست کار نمی‌کند و ادامه دادن به این وضعیت عمر قطعات را کم می‌کند.

چه دمایی عادی است؟

دمای دقیق به مدل لپ‌تاپ بستگی دارد، اما به‌طور کلی:

• در حالت بیکار یا کارهای سبک (مرورگر، آفیس): دمای پردازنده معمولاً حدود ۴۰ تا ۶۰ درجه است.
• زیر بار سنگین (بازی، رندر، برنامه‌های سنگین): ۷۰ تا ۹۰ درجه برای بسیاری از لپ‌تاپ‌ها، به‌خصوص لپ‌تاپ‌های گیمینگ، طبیعی است.
• بالای ۹۵ درجه به‌صورت مداوم، یا داغ شدن شدید در کارهای سبک، نشانهٔ مشکل است.

برای دیدن دما می‌توانید از Task Manager ویندوز (بخش Performance، برای کارت گرافیک) یا برنامه‌هایی مانند HWiNFO استفاده کنید.

علت‌های رایج داغ شدن لپ‌تاپ

۱. گردوخاک در فن و مسیر هوا

رایج‌ترین علت همین است. با گذشت زمان، گردوخاک روی پره‌های فن و جلوی شیارهای هیت‌سینک جمع می‌شود و جلوی عبور هوا را می‌گیرد. فن بیشتر و بلندتر کار می‌کند، اما هوای کمتری از سیستم بیرون می‌رود.

۲. خشک شدن خمیر و پد حرارتی

بین پردازنده و کارت گرافیک با هیت‌سینک، لایه‌ای از خمیر حرارتی است که گرما را منتقل می‌کند. این خمیر بعد از یکی دو سال خشک می‌شود و کارایی‌اش را از دست می‌دهد. نتیجه: حتی با فن تمیز، دما بالا می‌ماند.

۳. بسته شدن دریچه‌های هوا

گذاشتن لپ‌تاپ روی تخت، پتو، پا یا هر سطح نرم، دریچه‌های زیر لپ‌تاپ را می‌بندد. بسیاری از لپ‌تاپ‌ها هوا را از زیر می‌گیرند و این عادت ساده به‌تنهایی می‌تواند باعث داغ شدن شود.

۴. خرابی یا ضعیف شدن فن

فنی که صدای خش‌خش یا تق‌تق می‌دهد، یا اصلاً نمی‌چرخد، دیگر نمی‌تواند سیستم را خنک کند. این مورد نیاز به تعمیر یا تعویض فن دارد.

۵. برنامه‌های سنگین یا پنهان در پس‌زمینه

گاهی لپ‌تاپ بدون اینکه کاری انجام دهید داغ است. علت می‌تواند برنامه‌ای باشد که در پس‌زمینه پردازنده را مشغول نگه داشته، به‌روزرسانی ویندوز، یا بدافزار. بعضی بدافزارها از پردازنده و کارت گرافیک شما برای استخراج ارز دیجیتال استفاده می‌کنند و لپ‌تاپ را دائم داغ نگه می‌دارند.

۶. دمای محیط

در تابستان و در اتاق گرم، لپ‌تاپ سخت‌تر خنک می‌شود. همان کاری که در زمستان بدون مشکل انجام می‌شد، ممکن است در هوای گرم به خاموش شدن برسد.

۷. تنظیمات پاور و درایورها

حالت‌های پرقدرت (High performance یا حالت‌های توربو در نرم‌افزار سازنده) پردازنده را با حداکثر توان نگه می‌دارند. درایورها و بایوس قدیمی هم گاهی کنترل فن یا مدیریت انرژی را درست انجام نمی‌دهند.

کارهایی که خودتان می‌توانید انجام دهید

• لپ‌تاپ را روی سطح سخت و صاف بگذارید و دریچه‌ها را باز نگه دارید. یک پایهٔ ساده یا کول‌پد هم کمک می‌کند.
• Task Manager را باز کنید (Ctrl+Shift+Esc) و ببینید کدام برنامه بیشترین مصرف پردازنده را دارد. برنامه‌های غیرضروری را ببندید و از اجرای خودکارشان در شروع ویندوز جلوگیری کنید.
• ویندوز، درایور کارت گرافیک و بایوس را به‌روز کنید (بایوس را فقط از سایت رسمی سازنده و با دقت).
• حالت پاور را بررسی کنید. برای کارهای روزمره نیازی به حالت حداکثر توان نیست.
• سیستم را برای بدافزار بررسی کنید، به‌خصوص اگر لپ‌تاپ در حالت بیکار هم داغ است.
• از تمیز کردن با فشار هوا از بیرون محتاط باشید. فوت کردن یا فشار هوا از شیارها گاهی گردوخاک را عمیق‌تر می‌کند و اگر فن با سرعت زیاد بچرخد، به آن آسیب می‌زند.

کی وقت سرویس است؟

اگر کارهای بالا را انجام داده‌اید و هنوز:

• فن مدام بلند است یا صدای غیرعادی می‌دهد،
• لپ‌تاپ در کارهای سبک هم داغ می‌شود،
• خاموش شدن ناگهانی تکرار می‌شود،
• یا بیش از یک سال است لپ‌تاپ سرویس نشده،

وقت سرویس داخلی است: باز کردن لپ‌تاپ، تمیز کردن کامل فن و هیت‌سینک، تعویض خمیر حرارتی و در صورت نیاز پد حرارتی. در سرویس لپ‌تاپ و کامپیوتر آی تی مجرب، علاوه بر این‌ها وضعیت فن، بایوس، ویندوز و سلامت باتری هم بررسی می‌شود.

برای بیشتر لپ‌تاپ‌ها سالی یک بار سرویس کافی است. لپ‌تاپ‌های گیمینگ و لپ‌تاپ‌هایی که در محیط پرگردوخاک کار می‌کنند ممکن است زودتر نیاز داشته باشند.

یک هشدار مهم: باتری متورم

اگر کیبورد یا تاچ‌پد لپ‌تاپ کمی بالا آمده، بدنه از هم فاصله گرفته یا لپ‌تاپ روی میز لق می‌زند، ممکن است باتری متورم شده باشد. در این حالت لپ‌تاپ را شارژ نکنید، از آن استفاده نکنید و هرچه زودتر برای بررسی اقدام کنید. باتری متورم خطرناک است و نباید آن را سوراخ یا فشار داد.

جمع‌بندی

داغ شدن و خاموش شدن لپ‌تاپ معمولاً با یک سرویس به‌موقع یا اصلاح چند عادت ساده حل می‌شود. اگر مشکل نرم‌افزاری است، از راه دور هم قابل بررسی است: پشتیبانی از راه دور. اگر سخت‌افزاری است، عیب‌یابی و تعمیر لپ‌تاپ را ببینید. درخواست را رایگان ثبت کنید؛ هزینه را پیش از شروع کار اعلام می‌کنیم.